چرا فیوز برق میپرد؟ علت قطع شدن کلید مینیاتوری و محافظ جان و راه حل
چرا فیوز می پرد، پاسخ کوتاه: فیوز مینیاتوری معمولاً به یکی از سه دلیل میپرد: اضافهبار (مصرف بیش از آمپر کلید)، اتصال کوتاه (تماس فاز و نول یا ارت) یا خرابی خود کلید. اگر محافظ جان قطع میکند، علت نشتی جریان به ارت است، مثلاً از رطوبت یا عایق آسیب‌دیده. اگر کلید بلافاصله پس از وصل دوباره قطع شد، دوباره وصلش نکنید و برق‌کار را خبر کنید.
فهرست مطالب
قطع شدن ناگهانی برق یک اتاق یا کل خانه معمولاً یعنی یکی از کلیدهای تابلو «پریده» است. این قطع شدن خرابی نیست؛ کلید کارش را درست انجام داده و از سیم‌کشی یا از شما محافظت کرده است. مهم این است که بفهمید چرا قطع کرده تا مشکل را درست حل کنید، نه اینکه کلید را بزرگتر کنید. در این مقاله علت‌های رایج قطع شدن کلید مینیاتوری و محافظ جان، روش پیدا کردن مقصر و کارهایی که هرگز نباید انجام دهید را میخوانید.
اول ببینید کدام کلید قطع کرده است
در تابلو برق خانه معمولاً سه نوع وسیلهٔ حفاظتی هست و هر کدام به دلیل متفاوتی قطع میکند:
| وسیله | چه زمانی قطع میکند؟ | علامت |
|---|---|---|
| کلید مینیاتوری (فیوز) | اضافهبار یا اتصال کوتاه در همان مدار | فقط برق یک مدار (مثلاً پریزهای آشپزخانه) قطع میشود |
| کلید محافظ جان | نشت جریان به زمین یا بدن انسان | برق همهٔ مدارهای پشت آن قطع میشود؛ دکمهٔ تست دارد |
| محافظ ولتاژ | ولتاژ شبکه بیش از حد بالا یا پایین | بعد از عادی شدن ولتاژ و چند ثانیه تأخیر، خودش وصل میکند |
اگر نمی‌دانید هر کلید در تابلوی شما چه کاری دارد، بخش تابلو برق در راهنمای سیم‌کشی ساختمان را ببینید.
علت ۱: اضافهبار
وقتی مجموع مصرف وسایل روشن روی یک مدار از آمپر کلید بیشتر شود، کلید پس از چند ثانیه تا چند دقیقه قطع میکند. نمونهٔ کلاسیک: روشن بودن هم‌زمان بخاری برقی، کتری برقی و اتو روی پریزهای یک اتاق. یک کتری ۲۰۰۰ واتی به‌تنهایی حدود ۹ آمپر جریان می‌کشد؛ با یک بخاری ۲۰۰۰ واتی، مجموع از ۱۶ آمپر هم بیشتر میشود.
راه حل: وسایل پرمصرف را روی مدارهای مختلف پخش کنید یا برای آنها مدار جدا با سیم و کلید مناسب بکشید. کلید بزرگتر راه حل نیست (پایین‌تر توضیح داده‌ایم چرا).
علت ۲: اتصال کوتاه
اگر کلید بلافاصله و گاهی با صدا یا جرقه قطع کرد، احتمالاً جایی فاز و نول یا فاز و ارت به هم رسیده‌اند: سیم آسیب‌دیده پشت پریز، دوشاخهٔ سوخته، سیم جویده‌شده، یا وسیله‌ای که داخلش سوخته است. اگر کلید هر بار که وصلش می‌کنید فوراً میپرد، تا پیدا شدن عیب دوباره وصلش نکنید و برق‌کار خبر کنید.
علت ۳: نشتی جریان (پریدن محافظ جان)
محافظ جان وقتی قطع میکند که بخشی از جریان به‌جای برگشتن از سیم نول، از راه دیگری (بدنهٔ دستگاه، رطوبت یا بدن انسان) به زمین برود. علت‌های رایج:
- المنت معیوب آبگرمکن برقی، ماشین لباسشویی یا ظرفشویی؛
- رطوبت یا آب در پریزهای حمام، بالکن و حیاط، به‌خصوص بعد از باران؛
- اتصال نول یک مدار به ارت یا مشترک شدن نول دو مدار در سیم‌کشی؛
- وسیله‌ای که همین الان کسی را برق گرفته است: یعنی محافظ جان کارش را کرده است.
جزئیات بیشتر را در مقالهٔ کلید محافظ جان چیست؟ بخوانید.
علت ۴: اتصال شل یا کلید فرسوده
پیچ شل ترمینال کلید یا سیم، گرما تولید میکند و کلید گرم زودتر از حد معمول قطع میکند. اگر بدنهٔ کلید داغ است، بوی سوختگی می‌آید یا رنگ پلاستیک تغییر کرده، برق اصلی را قطع کنید و ترمینال‌ها و کلید را بررسی و در صورت لزوم تعویض کنید. کلیدهای خیلی قدیمی هم ممکن است فرسوده شده باشند.
پیدا کردن مقصر در ۵ قدم
- همهٔ وسایل مدار قطع‌شده را از پریز بکشید.
- کلید را وصل کنید. اگر بدون هیچ وسیله‌ای باز هم پرید، عیب در سیم‌کشی است: برق‌کار لازم است.
- اگر وصل ماند، وسایل را یکییکی به پریز بزنید و روشن کنید.
- هر وسیله‌ای که با روشن شدنش کلید پرید، مقصر احتمالی است؛ آن را جدا آزمایش یا تعمیر کنید.
- اگر فقط با روشن بودن هم‌زمان چند وسیله میپرد، مشکل اضافهبار است، نه خرابی.
برای محافظ جان، همین کار را با پایین زدن همهٔ کلیدهای مینیاتوری انجام دهید و آنها را یکییکی بالا بزنید تا مدار دارای نشتی پیدا شود.
کارهایی که هرگز نباید بکنید
- کلید را بزرگتر نکنید: آمپر کلید با سطح مقطع سیم مدار هماهنگ است. کلید ۲۵ آمپر روی سیم ۲٫۵ اجازه میدهد سیم داغ شود و آتش بگیرد، بدون اینکه کلید قطع کند.
- محافظ جان را دور نزنید و از مدار خارجش نکنید؛ تنها وسیله‌ای است که از جان شما در برابر برق‌گرفتگی محافظت میکند.
- کلید را نگه ندارید یا چسب نزنید تا وصل بماند.
- کلیدی را که مدام فوراً میپرد، پشت سر هم وصل نکنید.
برای اینکه بدانید هر سیم چه کلیدی می‌خواهد، از راهنما و ماشین‌حساب انتخاب سیم و کابل استفاده کنید.
چه زمانی کلید را عوض کنیم؟
اگر کلید ترک دارد، اهرمش شل شده، داغ میکند یا بدون هیچ باری قطع میکند، آن را با کلیدی هم‌آمپر و هم‌نوع عوض کنید. اگر برق شبکهٔ محل نوسان دارد، یک محافظ ولتاژ هم وسایل حساس را نجات میدهد. کلیدهای مینیاتوری، محافظ‌های ولتاژ و سایر تجهیزات حفاظتی برق را در ایمانا ببینید. هر کار داخل تابلو را با قطع برق اصلی و ترجیحاً به‌دست برق‌کار انجام دهید.
خرید از ایمانا
کلیدهای مینیاتوری و محافظ جان را در کلید مینیاتوری و محافظ‌های ولتاژ را در محافظ ولتاژ ببینید. آمپر کلید فعلی و سطح مقطع سیم مدار را بفرستید تا کلید درست را پیشنهاد کنیم. راهنمای کامل: راهنمای سیم‌کشی ساختمان.
محصولات مرتبط
فیوز مینیاتوری سه فاز و نول 6 آمپر برند AEG
فیوز مینیاتوری سه فاز 6 آمپر برند AEG
فیوز 40 امپر تک پل برند PNS
فیوز مینیاتوری تک فاز 6 آمپر برند AEG
پرسش‌های پرتکرار
چرا فیوز برق مدام میپرد؟
رایجترین علتها اضافهبار (چند وسیلهٔ پرمصرف روی یک مدار)، اتصال کوتاه در سیم یا وسیله، نشتی جریان (برای محافظ جان) و اتصال شل در تابلو است. با کشیدن همهٔ وسایل و وصل کردن یکییکی آنها مقصر را پیدا کنید.
میتوانم فیوز ۱۶ آمپر را با ۲۵ آمپر عوض کنم که نپرد؟
نه. آمپر کلید با سیم مدار هماهنگ است. کلید بزرگتر اجازه میدهد سیم بیش از حد داغ شود و خطر آتشسوزی ایجاد میکند. بار را بین مدارها پخش کنید یا مدار جدا بکشید.
چرا محافظ جان بعد از باران قطع میکند؟
معمولاً آب یا رطوبت در پریزها، چراغها یا جعبهتقسیمهای بیرونی باعث نشتی جریان میشود. آن مدار را پیدا و خشک یا تعمیر کنید و پریزهای بیرونی را از نوع ضدآب بگیرید.
فرق پریدن فیوز و قطع شدن محافظ ولتاژ چیست؟
فیوز بهخاطر جریان زیاد در مدار قطع میکند و باید دستی وصلش کنید؛ محافظ ولتاژ بهخاطر ولتاژ نامناسب شبکه قطع میکند و پس از عادی شدن ولتاژ خودش وصل میشود.