رنگبندی سیم برق: سیم فاز، نول و ارت چه رنگی است و چطور تشخیص دهیم؟
رنگ بندی سیم برق، پاسخ کوتاه: طبق رنگبندی رایج امروزی، سیم ارت زرد و سبز، نول آبی و فاز قهوهای، مشکی یا خاکستری است (در سهفاز معمولاً به ترتیب قهوهای، مشکی و خاکستری). در ساختمانهای قدیمی رنگ‌ها ممکن است متفاوت باشند؛ پیش از کار همیشه فاز را با فازمتر یا تستر مشخص کنید.
فهرست مطالب
رنگ سیم‌ها قرار است بدون ابزار بگوید کدام سیم برق‌دار است، کدام نول و کدام ارت. ولی در بسیاری از ساختمان‌ها، به‌خصوص قدیمی‌ها، رنگ‌ها رعایت نشده است. در این مقاله رنگبندی استاندارد امروز، روش مطمئن تشخیص سیم‌ها و اشتباه‌هایی که می‌تواند خطرناک باشد را میخوانید. پیش از هر کاری روی سیم‌ها، برق مدار را از تابلو قطع کنید.
رنگبندی استاندارد (IEC 60445)
| سیم | تک‌فاز | سهفاز |
|---|---|---|
| فاز | قهوهای (گاهی مشکی) | L1 قهوهای، L2 مشکی، L3 خاکستری |
| نول | آبی روشن | آبی روشن |
| ارت (حفاظتی) | سبز و زرد راهراه | سبز و زرد راهراه |
سیم برگشت کلید به لامپ هم فاز است (فاز کلیدخورده) و معمولاً با رنگی غیر از آبی و سبز-زرد کشیده می‌شود.
ساختمانهای قدیمی
در سیم‌کشی‌های قدیمی رنگ‌های قرمز، مشکی، سفید یا حتی یک رنگ برای همه دیده می‌شود و گاهی سیم ارت اصلاً کشیده نشده است. پس در ساختمان قدیمی هرگز به رنگ اعتماد نکنید و هر سیم را با ابزار تشخیص دهید. اگر سیم‌کشی خیلی قدیمی است، نشانه‌های لزوم تعویض را جدی بگیرید و برای کشیدن سیم ارت، راهنمای سیم‌کشی ساختمان را ببینید.
تشخیص فاز، نول و ارت
با فازمتر (پیچ‌گوشتی فازمتر)
نوک فازمتر را به سیم بزنید و انگشت را روی انتهای آن بگذارید. اگر لامپ روشن شد، سیم فاز است. نول و ارت لامپ را روشن نمی‌کنند. فازمتر ساده نول را از ارت تشخیص نمی‌دهد و اگر نول جایی قطع شده باشد، ممکن است نول هم فاز نشان دهد.
با مولتیمتر (مطمئن‌تر)
- فاز تا نول: حدود ۲۲۰ ولت؛
- فاز تا ارت: حدود ۲۲۰ ولت؛
- نول تا ارت: نزدیک صفر (چند ولت).
اگر بین هیچ دو سیمی ۲۲۰ ولت نیست، یا نول تا ارت ولتاژ زیادی دارد، سیم‌کشی مشکل دارد و برق‌کار لازم است.
چرا درست بستن مهم است؟
- کلید باید فاز را قطع کند: اگر کلید نول را قطع کند، سرپیچ لامپ حتی در حالت خاموش برق دارد و هنگام تعویض لامپ خطر برق‌گرفتگی هست؛ لامپ‌های LED هم چشمک می‌زنند (علت‌ها).
- ارت هرگز جای نول نیست: استفاده از سیم ارت به‌جای نول، بدنهٔ دستگاه‌ها را در خطر برق‌دار شدن قرار می‌دهد و محافظ جان را مدام قطع می‌کند.
- فاز سمت راست پریز: برای پریزهای بدون قطبیت مهم نیست، ولی یکسان بستن همهٔ پریزها عیب‌یابی را ساده می‌کند.
جدول کامل رنگ‌ها: قدیم و جدید
| هادی | رنگ رایج امروزی (IEC 60445) | در سیم‌کشی‌های قدیمی دیده می‌شود |
|---|---|---|
| فاز (تک‌فاز) | قهوهای (یا مشکی/خاکستری) | قرمز، مشکی و رنگ‌های دیگر |
| فازهای سهفاز L1، L2، L3 | قهوهای، مشکی، خاکستری | قرمز، زرد، آبی (یا رنگ‌های دیگر) |
| نول | آبی روشن | مشکی یا آبی |
| ارت | سبز-زرد | سبز تنها یا اصلاً وجود ندارد |
در ساختمان قدیمی هرگز فقط به رنگ اعتماد نکنید؛ با فازمتر یا ولتاژسنج آزمایش کنید و سر سیم‌ها را برچسب بزنید. سیم‌کشی و تابلو در راهنمای سیم‌کشی ساختمان.
خرید سیم با رنگ درست
برای سیم‌کشی جدید، سیم هر نقش را با رنگ استاندارد خودش بخرید: قهوهای یا مشکی برای فاز، آبی برای نول و سیم ارت سبز و زرد. سیم مفتول و سیم افشان را در رنگ‌ها و نمره‌های مختلف در ایمانا ببینید. انتخاب نمرهٔ سیم را در سیم ۱٫۵، ۲٫۵، ۴ و ۶ برای چه مصرفی است؟ بخوانید.
محصولات مرتبط
کابل افشان مسی 50*3 خراسان الکتریک
- ساختار: کابل افشان مسی 50×3 با هادی‌های مسی افشان کلاس 5
- عایق/روکش: PVC مقاوم در برابر حرارت و عوامل محیطی
- رنگ هادی‌ها: قهوهای (فاز)، آبی (نول)، زرد-سبز (ارت)
- کاربرد: مناسب برای سیستم‌های برق صنعتی و خانگی، تابلوهای برق، و خطوط تغذیه
- مقاومت بالا: مقاوم در برابر حرارت و رطوبت، مناسب برای استفاده در محیط‌های سخت صنعتی
- انعطاف‌پذیری: نصب آسان به دلیل انعطاف‌پذیری بالا
- طول عمر بالا: دوام و عمر مفید بالا به دلیل استفاده از مواد باکیفیت
- استاندارد: مطابق با استانداردهای ملی و بین‌المللی
پرسش‌های پرتکرار
سیم نول چه رنگی است؟
در رنگبندی استاندارد IEC، سیم نول آبی روشن است. در ساختمانهای قدیمی ممکن است رنگ دیگری استفاده شده باشد؛ همیشه با فازمتر یا مولتیمتر اطمینان پیدا کنید.
سیم ارت چه رنگی است؟
سیم ارت همیشه سبز و زرد راهراه است و این رنگ نباید برای هیچ سیم دیگری استفاده شود.
چطور بدون فازمتر فاز و نول را تشخیص دهیم؟
تشخیص فاز بدون ابزار ایمن نیست. یک فازمتر یا مولتیمتر ارزان بخرید؛ با مولتیمتر ولتاژ فاز تا ارت حدود ۲۲۰ ولت و نول تا ارت نزدیک صفر است.
در برق سهفاز رنگ فازها چیست؟
در رنگبندی IEC سه فاز قهوهای، مشکی و خاکستری، نول آبی و ارت سبز و زرد است.
سیم سبز-زرد را می‌شود برای فاز استفاده کرد؟
هرگز؛ این رنگ فقط برای ارت است و استفادهٔ دیگر آن خطر جانی دارد.
اگر سیم نول رنگ دیگری داشت چه کنیم؟
دو سر آن را با نوار یا غلاف آبی مشخص کنید و در نقشه ثبت کنید.